Belangrijkste besluiten

Schokkende cijfers, vooral voor jonge mensen

Toen ik ons onderzoek een update gaf met de gegevens van de 3de Sciensano covid enquete, las ik op pagina 30 “ZELFMOORDGEDACHTEN EN ZELFMOORDPOGINGEN” schokkende cijfers. Ze waren mij niet bekend.

In Juni en September 2020 rapporteerde Sciensano dat sinds de coronamaatregelen abnormaal veel mensen een poging deden om uit het leven te stappen. Bij de jongvolwassenen (tussen de 18 en 29 jaar) zijn de cijfers het hoogst. 28,304 (0.017 %) van hen deed een poging in de afgelopen 12 maand. Voor de jonge mensen tussen de 0 en 18 jaar heeft het rapport geen cijfers.

Mogelijks 3 keer meer zelfmoordpogingen

In normale tijden zijn er op 12 maand 18,997 (0.2%) mensen die een poging ondernemen (Geestelijke Gezondheid - Gezondheidsenquete Sciensano 2018). Dat zijn vooral mensen tussen de 45 en 54 jaar oud.

Sinds de coronamaatregelen zouden er in totaal 54,756 zelfmoordpogingen zijn. Dat is zomaar even 3 keer meer dan voor de coronacrisis. En ze gebeurden in 51.7 % van de gevallen bij jongvolwassenen. Ondanks dat we de onderzoeken niet perfect kunnen vergelijken, is de stijging aannemelijk. Vooral omdat ook de angst en depressie sterk toenam tijdens de crisis.

Taboe

Hoe kan het dat ik daarvan weinig hoor in de media? Even aan Google vragen, want ik kijk of luister niet alle dagen naar het nieuws, grotendeels om mijn geest zuiver te houden van donkere boodschappen ;-) . Wat blijkt? Weinig nieuwsberichten over deze schokkende feiten. Er lijkt een taboe op zelfmoordpogingen tijdens deze coronacrisis.

Na contact met onderzoekers van Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie werd me duidelijk dat ze bijzonder voorzichtig zijn in het melden van cijfers. Omdat het gevaar bestaat dat ze niet goed geïnterpreteerd worden of te dramatisch worden voorgesteld. Daarom hebben ze mediarichtlijnen die vervat zijn in de code van de Raad voor de Journalistiek. Ik begrijp hun bezorgdheid, toch is het mijn hoop iedereen achter de cijfers ook het lijden van (soms jonge) mensen voldoende kan horen zodat we hen goed kunnen helpen.

Mogelijks 4,983 eindigden in zelfmoord

Hoeveel mensen overlijden - in normale tijden - na een zelfmoordpoging? Op basis van deze gegevens uit 2017: minstens 1,723. Dus van alle zelfmoordpogingen eindigen helaas 9.1% in zelfmoord.

Stel dat deze verhouding ook geldt tijdens de coronacrisis. Dat zou erop kunnen wijzen dat we tussen de start van de coronamaatregelen (half maart 2020) en de datum van de recentste Sciensano enquete (begin April 2021) 3,260 extra zelfmoorden verwachten. Dus bovenop het ‘normale’ jaarlijkse aantal. Het werkelijk aantal zullen we volgens StatBel pas weten in 2022.

Er zijn nochtans tegenstrijdige berichten in media dat het aantal zelfmoorden niet zou toegenomen zijn. Die analyses zijn voor de drie maanden na de eerste lockdown. Mijn vermoeden is dat het dan nog te vroeg was om de effecten van langdurige uitzichtloosheid op te meten.

En de Covid-19 impact op volksgezondheid ?

Met de nodige voorzichtigheid rond deze geschatte aantallen zelfmoorden, kan je ook de impact meten op de volksgezondheid bij de actieve bevolking. De Belgische volksgezondheid heeft een potentieel van ruwweg 725,894,281 gezonde levenjaren. In België ligt de grens op 63.5 jaar. Tot op die leeftijd , kan je verwachten zonder ernstige gezondheidsproblemen te leven. Het is dus indirect ook een aanwijzing voor het aantal jaren dat een bevolking economisch actief kan zijn.

Als de schatting van het aantal mensen dat uit het leven stapten door de coronamaatregelen klopt, dan verliezen we als Belgische volksgezondheid tussen de 129,513 en 150,280 levensjaren. Voor de actieve bevolking leidde een Covid-19 infectie tot 17,676 verloren gezonde levensjaren (zie ook Feys, Brokken, De Peuter). Dus tov covid-19, zou alleen al zelfmoord meer schade aan de volksgezondheid van de actieve bevolking gegeven hebben. Als je ook depressie, angst en familiaal geweld meerekent, dan is de impact nog vele malen hoger.

Het is mijn hoop dat onze minister van volksgezondheid Frank Vandenbroecke het psychische welzijn van onze bevolking verbetert. Zodat de jaarlijkse wens van een “Gelukkig & gezond nieuw jaar” voor iedereen uitkomt.

Wie zelfmoordgedachten heeft of iemand kent, kan hier hulp vinden



Disclaimer: Informatie op deze site is niet bedoeld voor wetenschappelijke publicaties, noch ter vervanging van andere professionele expertise. De informatie wil de onzekerheid rond bepaalde onderwerpen verminderen. Zonder claims van juistheid.